Khả năng tiếp cận là một trong những yếu tố ngày càng được chú trọng trong thiết kế công trình hiện đại. Đối với thang máy, việc lựa chọn kích thước cabin và cửa không chỉ liên quan đến số lượng người sử dụng mà còn phải đáp ứng nhu cầu di chuyển của người sử dụng xe lăn và các thiết bị hỗ trợ vận động.
Đây cũng là lý do các yêu cầu về không gian cabin, chiều rộng cửa và khả năng ra vào thang máy được quy định cụ thể trong các tiêu chuẩn về khả năng tiếp cận. Việc xác định đúng kích thước ngay từ giai đoạn thiết kế giúp kiến trúc sư và chủ đầu tư chủ động hơn trong việc bố trí không gian, đồng thời hạn chế những điều chỉnh tốn kém khi công trình đã hoàn thiện.
Trong bài viết dưới đây, Tạp chí Thang máy phân tích các nhóm kích thước thang máy dành cho người khuyết tật theo EN 81-70:2021+A1:2022 và đối chiếu với tiêu chuẩn Việt Nam hiện hành, qua đó cung cấp cơ sở tham khảo cho quá trình lựa chọn và thiết kế thang máy phù hợp với từng loại công trình.
Orona Việt Nam giới thiệu bài viết như một tài liệu tham khảo dành cho kiến trúc sư, kỹ sư, chủ đầu tư và các đơn vị tư vấn khi đặt yêu cầu về khả năng tiếp cận trong thiết kế thang máy.
Xem bài viết đầy đủ:Kích thước thang máy cho người khuyết tật – Tạp chí Thang máy.
EN 81-70 là tiêu chuẩn châu Âu về khả năng tiếp cận thang máy, bao gồm người khuyết tật. Các yêu cầu đề cập đến không gian dành cho xe lăn và dụng cụ hỗ trợ đi lại, cách bố trí thiết bị điều khiển, tín hiệu và trang bị trong cabin.
Hiện nay, Tiêu chuẩn thang máy dành cho người khuyết tật tại Việt Nam được quy định tại TCVN 6396-70:2013 (tương đương EN 81-70:2003); Mặc dù, phiên bản mới nhất của Tiêu chuẩn này đã được cập nhật tại EN 81-70:2021+A1:2022.
Trong đó, tại phiên bản mới đã cập nhật bổ sung thêm 02 loại thang (Loại 3, Loại 4) dành cho người khuyết tật và thông số kích thước cabin, cửa kèm theo; Loại 3 ở phiên bản tiêu chuẩn cũ được chuyển thành Loại 5.
Kích thước cabin và cửa thang máy dành cho người khuyết tật
Cụ thể, EN 81-70:2021+A1:2022 quy định kích thước tối thiểu và phạm vi sử dụng của năm loại cabin thang máy hỗ trợ người khuyết tật. Các thông số này được đối chiếu với TCVN 6396-70:2013 trong bảng dưới đây:
Lưu ý: Đối với cabin thang máy loại 1, đây là phương án có khả năng tiếp cận hạn chế, dành cho công trình hiện hữu khi các ràng buộc của tòa nhà không cho phép lắp cabin loại 2. Không nên lấy kích thước 1.000 × 1.300 mm làm mức tối thiểu chung để thiết kế thang máy phục vụ người khuyết tật trong công trình mới. Khi lựa chọn, cần đối chiếu với loại xe lăn dự kiến sử dụng.
Các kích thước, yêu cầu của từng loại cabin được mô phỏng như sau:
Theo Tiêu chuẩn EN 81-70:2021+A1:2022, cửa thang máy trong phạm vi yêu cầu này phải là cửa trượt ngang tự động. Chiều rộng thông thủy tối thiểu thay đổi theo loại cabin, từ 800 mm ở loại 1 đến 1.100 mm ở loại 5.
Chiều rộng thông thủy là khoảng mở thực tế dành cho hành khách đi qua khi cửa mở, cần phân biệt với kích thước ô chờ xây dựng.
Thời gian giữ cửa mở phải điều chỉnh trong khoảng 2 – 20 giây. Đối với người hạn chế khả năng vận động, Tiêu chuẩn EN 81-70:2021+A1:2022 khuyến nghị ít nhất 6 giây. Hướng dẫn điều chỉnh thời gian giữ cửa mở và âm lượng tín hiệu phải được cung cấp trong hồ sơ bàn giao cho chủ sở hữu.
Xem thêm Nguyên tắc thiết kế thang máy